Karakter değişir mi ?

Karakter değişir mi? İzmir’de büyüyen birinin sabah trafiğinde başlayan felsefesi

Yine bir Nevainsaat içeriğiyle karşınızdayız! Bu kez konumuz: “Karakter değişir mi”.

“Karakter değişir mi?” sorusu genelde büyük cümlelerle, ciddi suratlarla sorulur. Ama ben İzmir sabah trafiğinde, Bornova’dan Konak’a giderken sinyal vermeden şerit değiştiren bir taksinin arkasında bu soruyu düşününce olay biraz daha farklı bir yere gidiyor.

Çünkü insanın karakteri dediğimiz şey, bazen kahve alırken yanlışlıkla süt yerine şurup koyan barista yüzünden bile sorgulanabiliyor.

“Ben böyle biri miydim ya?” diye iç ses devreye giriyor.

Ve sonra ikinci iç ses cevap veriyor:

“Sen zaten üç gün önce de aynı şeyi yaptın, sadece fark etmedin.”

Karakter değişir mi? Arkadaş ortamında başlayan tartışma

Geçen gün arkadaşlarla Alsancak’ta oturuyoruz. Konu yine klasik: eski bir arkadaş değişmiş mi, yoksa hep mi öyleymiş?

Mert bir anda masaya yumruğunu koydu:

“Abi karakter değişmez ya, insan neyse odur.”

Ben de çayı bir yudum alıp klasik refleksle girdim:

“Sen bu cümleyi geçen sene ‘ben asla sabah sporu yaparım’ derken de söylüyordun.”

Masada kısa bir sessizlik.

Sonra kahkaha patladı ama konu kapanmadı tabii. Çünkü “Karakter değişir mi?” sorusu, çay bitse de bitmeyen türden.

İzmirli bir genç olarak karakter gözlemlerim

İzmir’de büyümek biraz tuhaf bir avantaj veriyor insana. Herkes rahat, herkes biraz “boşvermiş” ama aynı zamanda herkesin içinde derin bir analiz modu var.

Ben mesela dışarıdan bakınca sürekli şaka yapan, ortamı yumuşatan biriyim. Ama içimde başka biri var:

“Bu insan neden böyle söyledi?”

“Acaba bunu bilinçli mi yaptı?”

“Ben olsam ne yapardım?”

Ve sonra dış ses devreye giriyor:

“Sus artık, kahve soğudu.”

İşte bu ikili yapı yüzünden “Karakter değişir mi?” sorusu bende sürekli açık sekme gibi duruyor.

Karakter değişir mi? Sabah 08.30 versiyonu ve gece 02.00 versiyonu

İnsan kendini en net iki zamanda görür: sabah erken ve gece geç saatlerde.

Sabah 08.30’da ben:

Disiplinli olmaya karar vermiş

“Bugün kesin düzen kuruyorum” modunda

Kahvaltıda sadece yulaf yemeye ikna olmuş biri

Gece 02.00’de ben:

“Bir bölüm daha izleyeyim ne olacak ki” diyen

Buzdolabını üçüncü kez kontrol eden

Hayat kararlarını sorgulayan biri

Şimdi soruyorum:

“Karakter değişir mi?”

Yoksa sadece saatlere göre farklı versiyonlarımız mı var?

İç sesler arasında geçen kısa bir diyalog

— “Yarın erken kalkacağız.”

— “Tamam, kesin kalkarız.”

— “Geçen hafta da bunu dedik.”

— “O farklıydı, o moral bozuktuk.”

— “Bu da moral bozukluğu sayılır mı?”

— “Sus, pizza söyleyelim.”

Karakter değişir mi? Eski arkadaşlar ve yeni versiyonlarımız

Lisede tanıdığım bir arkadaşla yıllar sonra karşılaştım. O eski “umursamaz” çocuk gitmiş, yerine daha planlı, daha ciddi biri gelmiş.

İçimden düşündüm:

“Bu adam değişmiş.”

Sonra kendime baktım.

Ben de eskiden daha agresif tartışırken şimdi daha çok dinleyen biri olmuşum.

Ama garip olan şu: değişimi kabul etmek kolay, ama kendimizdeki değişimi görmek zor.

Çünkü insan kendini hep “aynı kişi” sanıyor.

Küçük bir gerçek: biz sabit değiliz

Bir gün kahve şekersiz içiyorsun, ertesi gün “biraz tatlı olsa mıydı?” diyorsun.

Bir gün kalabalık seviyorsun, ertesi gün “kimse aramasın” moduna giriyorsun.

E peki bu ne?

“Karakter değişir mi?” sorusunun en basit cevabı belki de şu:

Biz zaten sürekli değişiyoruz ama bunu dramatik bir şey sanmadığımız için fark etmiyoruz.

Karakter değişir mi? İş hayatında gizli dönüşümler

İlk işime başladığımda çok net hatırlıyorum. Her şeye “evet” diyen bir moddaydım.

— “Bunu da yapabilir misin?”

— “Tabii.”

— “Peki bunu yarına yetiştirir misin?”

— “Tabii…” (iç ses: “neden tabii dedin?”)

Bir süre sonra fark ettim ki ben değişiyorum. Daha seçici, daha sınır çizen biri oluyorum.

Ve işte o an şu soru geldi:

“Karakter değişir mi, yoksa sadece hayatta kalma şeklimiz mi değişir?”

Bir toplantı anısı

Toplantıda biri çok net konuştu:

“Ben böyleyim, değişmem.”

Ben içimden:

“Abi Wi-Fi bile güncelleniyor sen neden güncellenmiyorsun?”

Ama sonra düşündüm…

Belki de o kişi değişmediğini söyleyerek aslında bir tür güvenlik alanı yaratıyordu.

Karakter değişir mi? Aşk hayatı test laboratuvarı gibi

İlişkiler bu sorunun en net test edildiği yer.

Birini tanırken herkes “ben buyum” diye başlar.

Ama zaman geçtikçe küçük güncellemeler gelir:

Daha kıskanç / daha az kıskanç

Daha sabırlı / daha çabuk sinirlenen

Daha romantik / daha “mesajı görüp unutkan”

Bir gün bir tartışmada kendimi şöyle derken yakaladım:

“Ben aslında böyle biri değilim.”

Karşı tarafın cevabı:

“Öyleysen kim bu şu an?”

Sessizlik.

İşte o an “Karakter değişir mi?” sorusu romantik bir tartışmadan çıkıp varoluşsal bir dosyaya dönüştü.

Karakter değişir mi? Mizahın koruyucu kalkanı

Benim hayatta en çok kullandığım savunma mekanizması mizah. Çünkü fazla düşününce insan bazen çıkış bulamıyor.

Bir ortamda ciddi bir konu açıldığında ben genelde şunu yapıyorum:

— “Abi insan değişmez.”

— “Niye?”

— “Çünkü ben hâlâ erteleyerek yaşıyorum.”

Gülüyorlar.

Ama sonra ben de düşünüyorum:

Acaba gerçekten değişmiyor muyuz, yoksa değişimi şaka yaparak mı gizliyoruz?

Kendi kendime yaptığım mini tartışma

— “Sen değiştin.”

— “Hayır, ben geliştim.”

— “Aynı şey değil mi?”

— “Değil. Biri daha havalı.”

— “İkisi de aynı kapıdan çıkıyor.”

— “Kapı önemli değil, önemli olan yürüyüş stili.”

Karakter değişir mi? Gelecek versiyonlarımızla karşılaşsak

Bazen düşünüyorum, 10 yıl sonraki halimle karşılaşsam ne olurdu?

Muhtemelen şöyle bir sahne:

— “Sen hâlâ aynı mısın?”

— “Hangisinde?”

— “Erteleme konusunda.”

— “Geliştirdim diyelim.”

— “Ne yaptın?”

— “Daha organize erteliyorum.”

Belki de karakter dediğimiz şey tamamen sabit bir yapı değil, sürekli optimize edilen bir alışkanlıklar bütünü.

Bir ihtimal daha

Ya karakter dediğimiz şey aslında “şu anki versiyonumuzun hikâyesi” ise?

Yani sabit bir şey değil de, sürekli kendimize anlattığımız bir hikâye.

“Ben böyleyim” dediğimiz her an, aslında bir çerçeve çiziyoruz.

Ama çerçeve değişebilir.

Karakter değişir mi? Son düşünceler arasında kaybolan cevap

İzmir’de akşam esintisiyle yürürken bu soruya tekrar dönüyorum.

“Karakter değişir mi?”

Cevap aramıyorum artık. Çünkü fark ettim ki bu soru tek bir cevabı olan bir soru değil.

Bazen değişiriz çünkü hayat zorlar.

Bazen değişiriz çünkü biz isteriz.

Bazen de değiştiğimizi fark etmeyiz bile.

Ve belki de en tuhaf olan şu:

Biz değişmesek bile, bakış açımız değişir.

Ve bu bile tek başına her şeyi değiştirir.

“Karakter değişir mi” konusundaki yazımızı okuduğunuz için teşekkür ederiz. Nevainsaat olarak sizlere her zaman kaliteli içerik sunmaya devam edeceğiz.